Milk whey – Source & Status Halal

Gambaran Keseluruhan

Whey susu adalah bahagian cecair yang terpisah daripada susu semasa penghasilan keju atau kasein. Ia adalah hasil sampingan proses pembuatan keju dan mengandungi kira-kira 20% daripada jumlah protein yang terdapat dalam susu lembu, bersama laktosa, vitamin, dan mineral. Whey digunakan secara meluas dalam industri makanan sebagai makanan tambahan protein, terutamanya dalam serbuk protein, produk pemakanan, susu formula bayi, dan pelbagai makanan terproses kerana profil asid aminonya yang lengkap dan kebioadaan yang tinggi.

Sumber

Whey susu terutamanya diperoleh daripada sumber haiwan—khususnya susu lembu—walaupun ia juga boleh datang daripada biri-biri, kambing, atau haiwan tenusu lain yang diizinkan. Proses penghasilan tradisional melibatkan penambahan rennet atau asid boleh dimakan ke dalam susu yang dipanaskan, menyebabkannya membeku dan terpisah kepada dadih pepejal (digunakan untuk keju) dan whey cecair. Kemajuan teknologi terkini telah memperkenalkan kaedah fermentasi tepat yang menggunakan mikroorganisma terubah suai genetik untuk menghasilkan protein whey yang sama tanpa menggunakan haiwan, mencipta apa yang dipanggil whey "bebas haiwan" atau "bukan haiwan". Walau bagaimanapun, majoriti besar produk whey di pasaran hari ini kekal berasal daripada haiwan daripada pemprosesan tenusu konvensional.

Hukum Islam

Hukum Islam mengenai whey susu mengikut prinsip yang sama seperti susu asalnya, tetapi dengan pertimbangan kritikal mengenai agen pemprosesan.

Mazhab Hanafi: Susu daripada haiwan halal yang hidup (seperti lembu dan biri-biri) dianggap suci dan harus. Posisi Hanafi menekankan bahawa whey yang berasal daripada susu sedemikian pada asasnya adalah halal, walaupun ulama dalam mazhab ini menasihati berhati-hati mengenai rennet dan enzim yang digunakan semasa penghasilan keju. Jika rennet berasal daripada haiwan bukan-zabiha (tidak disembelih dengan betul) atau daripada sumber haram seperti babi, whey yang terhasil adalah haram.

Mazhab Maliki: Mazhab Maliki bersetuju bahawa susu daripada haiwan yang diizinkan dan hidup adalah suci. Walau bagaimanapun, mazhab ini secara khusus memutuskan bahawa susu daripada haiwan mati—walaupun dagingnya biasanya boleh dimakan—dianggap najis. Oleh itu, ulama Maliki memerlukan pengesahan bahawa haiwan sumber susu itu hidup semasa diperah dan semua agen pemprosesan (rennet, enzim) memenuhi piawaian halal.

Mazhab Shafi'i: Serupa dengan posisi Maliki, mazhab Shafi'i menganggap susu daripada haiwan halal yang hidup adalah suci tanpa pertikaian di kalangan ulama. Faktor kritikal untuk keharusan whey adalah memastikan bahawa rennet atau agen pembeku yang digunakan dalam pembuatan keju berasal sama ada daripada haiwan halal yang disembelih dengan betul, sumber mikrob, atau alternatif berasaskan tumbuhan. Pencemaran silang semasa pemprosesan juga merupakan kebimbangan yang mesti ditangani.

Mazhab Hanbali: Mazhab Hanbali mengekalkan bahawa susu daripada haiwan halal pada dasarnya adalah harus. Ulama mazhab ini menekankan bahawa hukum asal (asl) adalah keharusan untuk susu dan terbitannya, tetapi ini boleh terjejas oleh pengenalan bahan haram semasa pemprosesan. Sumber enzim, rennet, dan sebarang bahan tambahan mesti disahkan untuk mengekalkan status halal produk whey akhir.

Pertimbangan Penting

1. Sumber Rennet Penting: Faktor paling kritikal yang menentukan status halal whey adalah rennet atau enzim pembeku yang digunakan dalam penghasilan keju. Rennet boleh diperoleh daripada perut haiwan (terutamanya anak lembu), fermentasi mikrob, atau sumber tumbuhan. Rennet berasaskan haiwan mesti datang daripada haiwan yang disembelih mengikut hukum Islam (zabiha), manakala rennet mikrob dan berasaskan tumbuhan umumnya dianggap halal.

2. Pemprosesan dan Bahan Tambahan: Selain sumber utama, produk protein whey selalunya mengandungi perisa, pemanis, pengemulsi, dan bahan tambahan lain yang mungkin termasuk bahan haram seperti perisa berasaskan alkohol, gelatin daripada sumber bukan halal, atau bahan terlarang lain. Setiap bahan tambahan mesti disahkan secara individu untuk pematuhan halal.

3. Pencemaran Silang: Kemudahankilang yang memproses kedua-dua produk halal dan bukan halal mungkin mempunyai isu pencemaran silang. Peralatan yang digunakan untuk produk berasaskan babi atau pemprosesan bukan halal mesti dibersihkan dengan teliti mengikut prinsip penyucian Islam sebelum digunakan untuk pengeluaran halal.

4. Pensijilan Halal: Disebabkan kerumitan pemprosesan makanan moden dan kesukaran untuk mengesahkan setiap bahan dan agen pemprosesan, ulama Islam dan badan pensijilan halal sangat mengesyorkan membeli hanya produk whey yang mempunyai label pensijilan halal yang diiktiraf daripada organisasi pensijilan yang bereputasi.

5. Jika Ragu-ragu, Elakkan: Mengikut prinsip Islam untuk mengelakkan perkara syubhah (shubuhaat), jika sumber whey, jenis rennet yang digunakan, atau sebarang agen pemprosesan tidak dapat disahkan, adalah lebih selamat untuk menahan diri daripada menggunakan produk tersebut sehingga pengesahan yang betul diperoleh.

6. Alternatif Bebas Haiwan: Bagi mereka yang bimbang tentang whey berasaskan haiwan tradisional, teknologi fermentasi tepat yang baru muncul kini menghasilkan protein whey yang sama secara kimia tanpa menggunakan haiwan, yang mungkin memberikan alternatif untuk umat Islam yang ingin mengelakkan isu pencemaran berpotensi, walaupun ulama perlu menilai penerimaan kaedah pengeluaran terubah suai genetik.

Rujukan

• Hukum mengenai whey dan serbuk whey - Fatwa IslamWeb
• Adakah Serbuk Protein Halal? - Halal Foundation
• Adakah Protein Whey Halal? Panduan Muktamad untuk Muslim - Hammer Nutrition
• Protein Whey Dan Aspek Halalnya - LPPOM MUI
• Protein Whey Bukan Haiwan - Perfect Day

Penafian: Maklumat ini disediakan untuk tujuan pendidikan dan BUKAN merupakan satu keputusan undang-undang Islam rasmi (fatwa). Status halal produk tertentu bergantung kepada pelbagai faktor termasuk bahan sumber, kaedah pemprosesan, dan bahan tambahan. Umat Islam harus merujuk kepada ulama Islam yang berkelayakan dan mencari produk dengan pensijilan halal yang diiktiraf daripada badan pensijilan yang bereputasi ketika membuat pilihan pemakanan. Jika ragu-ragu tentang sebarang produk makanan, adalah lebih baik untuk mengelakkannya sehingga pengesahan yang betul dapat diperoleh.